CIA financiering van de Portugese socialistische partij (1974) (update)

01-07-2013 13:30

Op 25 april 1974 vond de (geweldloze) militaire staatsgreep plaats in Portugal. Omdat de staatsgreep geweldloos ging werd dit de Anjerrevolutie genoemd militairen hadden anjers in de lopen van hun wapens gestopt). Tot dan toe was het gebruikelijk dat er na een staatsgreep een regering van rechtse signatuur aan de macht kwam zoals in Chili een jaar daarvoor. In Chili bleek achteraf dat de CIA achter de staatsgreep zat, juist om de linkse regering (Allende) af te zetten. Dus dit was een zeer opmerkelijke staatsgreep. Er ontstond een zeer riskante situatie want Portugal kon onder communistische invloedsfeer komen van Moskou. Daarom hadden de leiders van Europese landen de voorkeur (onder druk van de VS?) voor een sociaal-democratische partij. Er waren nogal wat Europese landen waar de sociaal-democraten het voor het zeggen hadden; Wilson (UK), Schmidt (BRD), Kreisky (Oostenrijk), Palme (Zweden) en natuurlijk Den Uyl (Nederland). Dus wat is er mooier om je 'socialistische kameraden' in Portugal te helpen niet waar?  

En daar maakte de CIA dankbaar gebruik van. Via een omweg uiteraard*. Want:

"Niet lang na de revolutie vraagt Willy Brandt aan Harry van den Bergh, het latere Kamerlid van de PvdA, of hij contant geld naar Portugal wil brengen. De Portugese kameraden verkeren in geldnood, en hulp in de strijd tegen de opkomende communisten is geboden."

Harry van den Bergh reageerde:

“Willy Brandt was voor mij God, daar zeg je geen nee tegen”.

Harry van den Bergh gaat een aantal malen naar Portugal om geld af te leveren dat illegaal was. Daarom kreeg hij steun van de minister van Buitenlandse Zaken, Max van der Stoel (PvdA), door middel van een diplomatiek paspoort. Van Max van der Stoel is later (KRO's Reporter, 2007)  vast komen te staan dat hij deel uitmaakte van Gladio. 

 

Maar wat gebeurde er in de rest van Europa? In datzelfde jaar (1974) viel ook het (fascistische) Kolonelsregime in Griekenland, een vergelijkbaar regime met dat van Portugal. De fascistische dictatuur in Spanje valt een jaar later. Het lijkt erop dat er in de jaren '70 de Verenigde Staten een andere koers en strategie gingen varen, dat waarschijnlijk te maken had met een beginnende fase van de eenwording van Europa. Dit is ook de reden dat ze niets deden om de staatsgreep te voorkomen, men liet het met opzet gebeuren. Niet veel later traden Spanje (1986), Portugal (1986) en Griekenland (1981) tot de EEG, de voorloper van de Europese Unie. Bovendien raakten de sociaal-democraten in Europa in toenemende mate (of weer opnieuw) verstrikt in het web van de CIA en invloed van de Verenigde Staten. Hiermee werd het gevaar (dat eind jaren '60, begin 70er jaren bestond) -langzaam maar zeker- afgewend dat sociaal-democraten zouden samenwerken met de communisten of nog erger: dat Europa onder communistische invloedssfeer zou gaan vallen.  

 

Er was nog echter een probleem: Wat te doen met de Portugese koloniën in Afrika? Want ook die dreigden onder de communistische invloedsfeer van Moskou te gaan vallen. Plannen lagen schijnbaar al klaar want ook hier zou (opnieuw) een PvdA minister in actie komen die banden had met Gladio (en later Eurocommissaris zou worden, nog in de regeringsperiode van Den Uyl). Een half jaar na de Anjerrevolutie vond de gijzeling in de Scheveningse gevangenis plaats.......En wie zat daar ook alweer?

In ieder geval de sociaal-democraten moesten kleur bekennen, alleen rood mochten ze niet kiezen..... Kortom een schaakspel van de Amerikanen op zeer hoog niveau.

 

*Opmerkelijk: al in 1978 meldde Philip Agee, klokkenluider van de CIA, dat Europese socialistische partijen CIA geld zouden stortten in de partijkas van de Portugese socialistische partij. Een letterlijk citaat:

"Athough European Social Democrats presumably would have funds of their own for intervention in Portugal, they also appear to have served as conduits for getting CIA money into that country. Indeed, one possibility is that Kissinger's encouragement of intervention by the Europeans was meant to pave the way for more substantial CIA intervention-using the Europeans as cover." 

 

 

Andere Tijden, zondag 12 mei om 21.20 uur op Ned.2 (Zie de aflevering onderaan dit artikel).

www.geschiedenis24.nl/andere-tijden/afleveringen/2012-2013/Koerier-voor-Portugal.html

en.wikipedia.org/wiki/Greek_military_junta_of_1967%E2%80%931974

Dirty Work: The CIA in Western Europe (1978). Philip Agee and Louis Wolf

en.wikipedia.org/wiki/Philip_Agee

www.volkskrant.nl/vk/nl/2824/Politiek/article/detail/3439251/2013/05/11/PvdA-kopstuk-Harry-van-den-Bergh-smokkelde-geld-voor-de-CIA.dhtml

www.trouw.nl/tr/nl/5009/Archief/archief/article/detail/2488063/2001/10/19/PvdA-top-wist-van-geldsmokkel.dhtml

www.geschiedenis24.nl/ovt/afleveringen/2004/Ovt-18-04-2004/De-Anjerrevolutie-in-Portugal-in-1974.html

weblogs.vpro.nl/radioarchief/2013/02/21/jose-rentes-de-carvalho-in-1984/

www.parlement.com/id/vg09llhxeoyw/h_j_harry_van_den_bergh

europa.eu/